IoT SİSTEMLƏRİNDƏ KİBERTƏHLÜKƏSİZLİK RİSKLƏRİ VƏ ONLARIN AZALDILMASI ÜSULLARI - Baxşəliyeva Gülcənnət Turab (Theoretical Hypotheses and Empirical Results, 2026)
Əşyaların İnterneti (IoT) sistemlərinin sürətlə yayılması gündəlik həyatı və sənaye əməliyyatlarını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirib. Lakin cihazlar arasında problemsiz əlaqə məlumatların bütövlüyü, məxfilik və sistemin əlçatanlığı üçün ciddi təhlükələr yaradır. Çox vaxt məhdud resurslara malik olan IoT cihazları güclü təhlükəsizlik mexanizmləri ilə təmin olunmur və bu onları icazəsiz giriş, məlumat sızmaları, zərərli proqramların yayılması və DDoS hücumları kimi təhdidlərə qarşı həssas edir. Bundan əlavə, cihazların və kommunikasiya protokollarının heterogenliyi standart təhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiqini çətinləşdirir və ekosistemin bütövlüyünü risk altında qoyur. Bu təhlükələri azaltmaq üçün çoxsəviyyəli təhlükəsizlik yanaşmaları tətbiq olunmalıdır. Buraya yüngül şifrələmə metodları, təhlükəsiz autentifikasiya protokolları, şəbəkə seqmentasiyası, davamlı monitorinq və anomaliya aşkarlama sistemləri daxildir. Eyni zamanda proqram təminatının müntəzəm yenilənməsi və ətraflı təhlükəsizlik siyasətlərinin yaradılması potensial hücumların qarşısını almağa kömək edir. Belə tədbirlər IoT infrastrukturunun dayanıqlığını artırır və təhlükəsizliyi qoruyaraq cihazların effektiv və etibarlı işləməsini təmin edir