Орта білім беру жүйесіндегі оқу бағдарламаларының құқықтық-нормативтік негіздерін педагогикалық тұрғыдан зерделеу - Шашаева Гүлбақыт Қадыржанқызы; Назарқызы Жания; Ерекеш Құралай; Мұрат Ақерке; Кенжехан Тоғжан (Theoretical Hypotheses and Empirical Results, 2026)
Қазіргі қоғамда білім беру жүйесі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады. Орта білім беру жүйесіндегі оқу бағдарламалары білім мазмұнын айқындайтын негізгі құжаттардың бірі саналады және оқушылардың білім алу деңгейін, дағдыларын, құзыреттіліктерін қалыптастыруға бағытталған. Оқу бағдарламаларының мазмұны мен құрылымы Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы, мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттары және оқу жоспарлары сияқты құқықтық-нормативтік құжаттарға сүйене отырып әзірленеді [1, 15-б.]. Сонымен қатар, оқу бағдарламаларын жетілдіруде әлемдік педагогикадағы әртүрлі теориялар мен ғылыми тұжырымдар ескеріледі. Кейбір теориялар оқытуды мінез-құлықтың өзгеруі ретінде қарастырса, басқалары танымдық процестерге назар аударады, ал енді біреулері білімді тұлғаның белсенді түрде құрастыруының нәтижесі деп есептейді. Сондықтан бұл теорияларды жан-жақты талдау болашақ педагог үшін аса маңызды. Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі білім беру жүйесі қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады, себебі білім беру сапасы елдің интеллектуалдық әлеуетін арттыруға және бәсекеге қабілетті мамандар даярлауға ықпал етеді. Орта білім беру жүйесінде оқу бағдарламаларын жетілдіру және олардың құқықтық-нормативтік негіздерін анықтау өзекті мәселе болып отыр. Қазақстанда білім саласын жаңарту мен оқыту әдістерін жетілдіру барысында оқу бағдарламалары негізгі құжат ретінде білім мазмұнын, оқу мақсаттары мен күтілетін нәтижелерді айқындайды [1, 25-б.]. Оқу бағдарламалары «Білім туралы» Заң, мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты және басқа нормативтік құжаттарға сүйене отырып әзірленеді. Олар білім беру жүйесінің құрылымы мен ұйымдастыру принциптерін реттейді. Ғалымдардың пікірінше, оқу бағдарламалары тек білім мазмұнын анықтап қана қоймай, оқыту процесін ғылыми тұрғыдан ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мысалы, В.А.Сластенин оларды білім беру жүйесінің мақсаттарын жүзеге асырудың негізгі құралы деп атайды [3, 56-б.]. Осылайша, орта білім беру жүйесіндегі оқу бағдарламаларының құқықтық-нормативтік негіздерін зерттеу білім беру сапасын арттыруға және оқу процесінің тиімділігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.