Fişinq və sosial mühəndislik: istifadəçi davranışlarının təhlükəsizlik risklərinə təsiri

Authors

  • Əzimov Kənan Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti

Keywords:

sosial mühəndislik, fişinq, kibertəhlükəsizlik, istifadəçi davranışı, informasiya təhlükəsizliyi, rəqəmsal risklər, autentifikasiya, psixoloji təsir, kibercinayətkarlıq, təhlükəsizlik mədəniyyəti

Abstract

Müasir rəqəmsal mühitdə kibertəhlükəsizlik problemləri yalnız texniki zəifliklərlə deyil, eyni zamanda insan faktorunun yaratdığı risklərlə də sıx bağlıdır. Bu məqalədə sosial mühəndislik və onun ən geniş yayılmış formalarından biri olan fişinq hücumları istifadəçi davranışları kontekstində təhlil olunur. Araşdırma göstərir ki, istifadəçilərin diqqətsizliyi, tələskən qərarvermə meyilləri, etibar faktoruna həddindən artıq güvən və emosional reaksiyalar bu tip hücumların uğurla həyata keçirilməsində əsas rol oynayır.

Məqalədə həmçinin müasir texnologiyaların inkişafı ilə fişinq hücumlarının daha mürəkkəb və hədəfli xarakter aldığı, süni intellekt və məlumat analizi vasitəsilə fərdiləşdirilmiş hücumların artdığı qeyd olunur. Bu dəyişikliklər ənənəvi müdafiə üsullarının effektivliyini müəyyən dərəcədə azaldır və yeni yanaşmaların tətbiqini zəruri edir.

Tədqiqat çərçivəsində istifadəçi davranışlarının təhlükəsizlik risklərinə təsiri sistemli şəkildə araşdırılmış və bu risklərin azaldılması üçün həm texniki, həm də davranış əsaslı müdafiə mexanizmlərinin inteqrasiyasının vacibliyi vurğulanmışdır. Xüsusilə istifadəçilərin maarifləndirilməsi, təhlükəsizlik mədəniyyətinin formalaşdırılması və analitik düşünmə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi effektiv müdafiə strategiyalarının əsas komponentləri kimi qiymətləndirilir.

Nəticə olaraq qeyd olunur ki, sosial mühəndislik hücumlarına qarşı mübarizə yalnız texnoloji vasitələrlə məhdudlaşmamalı, eyni zamanda insan davranışlarının düzgün istiqamətləndirilməsinə əsaslanan kompleks yanaşma tətbiq olunmalıdır.

Published

2026-04-13

How to Cite

Əzimov Kənan. (2026). Fişinq və sosial mühəndislik: istifadəçi davranışlarının təhlükəsizlik risklərinə təsiri. Theoretical Hypotheses and Empirical Results, (13). Retrieved from https://ojs.scipub.de/index.php/THIR/article/view/8280