İNSAN KAPİTALININ İDARƏ EDİLMƏSİNİN NORMATİV-HÜQUQİ ƏSASLARININ TƏKMİLLƏŞDİRİLMƏSİ: MÜASİR ÇAĞIRIŞLAR VƏ STRATEJİ İSTİQAMƏTLƏR

Abstract

Müasir qlobal iqtisadiyyatın inkişafında insan kapitalı artıq yalnız əmək resursu kimi deyil, iqtisadi artımın, innovasiyanın, rəqabətqabiliyyətin və sosial rifahın əsas strateji dayağı kimi qiymətləndirilir. Bilik iqtisadiyyatının genişlənməsi, rəqəmsallaşmanın sürətlənməsi, süni intellekt və avtomatlaşdırma texnologiyalarının əmək bazarına təsiri insan kapitalının idarə edilməsinə yeni yanaşmalar tələb edir. Bu şəraitdə insanın təhsil səviyyəsi, peşə bacarıqları, sağlamlığı, sosial müdafiəsi, innovativ düşüncəsi və rəqəmsal adaptasiya qabiliyyəti ölkənin uzunmüddətli inkişaf potensialını müəyyən edən əsas amillərə çevrilir. İnsan kapitalının keyfiyyətli formalaşdırılması isə yalnız iqtisadi siyasət tədbirləri ilə deyil, həm də güclü normativ-hüquqi baza, effektiv institusional idarəetmə və dövlət, təhsil, əmək bazarı və biznes sektoru arasında koordinasiyalı münasibətlər vasitəsilə mümkündür.

Məqalədə insan kapitalının idarə edilməsinin nəzəri-metodoloji əsasları, normativ-hüquqi tənzimləmə mexanizmləri, Azərbaycan Respublikasında mövcud hüquqi və institusional baza, bu sahədə müşahidə olunan boşluqlar və təkmilləşdirmə istiqamətləri geniş şəkildə araşdırılır. Tədqiqat göstərir ki, insan kapitalının idarə edilməsinin səmərəliliyi yalnız təhsil və məşğulluq siyasətinin mövcudluğu ilə məhdudlaşmır; burada hüquqi mexanizmlərin çevikliyi, sosial müdafiə sisteminin inklüzivliyi, əmək bazarının dəyişən tələblərə uyğunlaşması, rəqəmsal bacarıqların inkişafı və innovasiya siyasətinin normativ əsaslarla dəstəklənməsi mühüm rol oynayır. Məqalədə insan kapitalının inkişafı üçün qanunvericiliyin müasirləşdirilməsi, institusional əlaqələndirmənin gücləndirilməsi, beynəlxalq standartların milli siyasətə inteqrasiyası və insan kapitalı üzrə indikatorlar sisteminin təkmilləşdirilməsi əsas prioritetlər kimi müəyyən edilir [1].