RƏQƏMSAL ÖDƏNİŞ SİSTEMLƏRİNİN ELEKTRON TİCARƏTİN İNKİŞAFINA VƏ İSTEHLAKÇI ETİMADINA TƏSİRİ

Abstract

Müasir iqtisadi münasibətlər sistemində elektron ticarətin sürətli inkişafı rəqəmsal ödəniş sistemlərinin əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Elektron ticarət yalnız məhsul və xidmətlərin internet üzərindən satışı ilə məhdudlaşmır, həm də ödəniş, sifariş, çatdırılma, məlumat mübadiləsi və istehlakçı ilə əlaqə proseslərini vahid rəqəmsal mühitdə birləşdirir. Bu baxımdan rəqəmsal ödəniş sistemləri elektron ticarətin funksional əsaslarından biri kimi çıxış edir. Onlayn ödənişlərin təhlükəsiz, sürətli və əlçatan olması elektron ticarət platformalarına olan etimadı gücləndirir, istehlakçıların alış qərarlarına təsir edir və sahibkarlıq subyektlərinin bazarda daha fəal iştirakına şərait yaradır.

Rəqəmsal ödəniş sistemlərinin inkişafı elektron ticarətin genişlənməsi üçün mühüm infrastruktur şərtidir. Bank kartları, mobil ödənişlər, elektron pul kisələri, QR ödənişləri, internet bankçılıq və fintex həlləri ticarət əməliyyatlarının daha çevik həyata keçirilməsinə imkan verir. Bu sistemlər əməliyyat xərclərini azaldır, nağdsız dövriyyəni genişləndirir və bazar iştirakçıları arasında hesablaşmaları sürətləndirir. Xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün rəqəmsal ödəniş mexanizmləri yeni satış kanallarına çıxış imkanlarını artırır. Azərbaycan iqtisadiyyatında rəqəmsal transformasiya proseslərinin genişlənməsi elektron ticarət və rəqəmsal ödəniş sistemləri arasında qarşılıqlı əlaqənin daha dərindən öyrənilməsini zəruri edir.

Məqalədə rəqəmsal ödəniş sistemlərinin iqtisadi mahiyyəti, elektron ticarətin inkişafında rolu, istehlakçı etimadına təsiri, sahibkarlıq mühitində yaratdığı imkanlar və Azərbaycanda bu sahənin təkmilləşdirilməsi istiqamətləri araşdırılır. Tədqiqat göstərir ki, elektron ticarətin davamlı inkişafı yalnız texnoloji platformaların mövcudluğundan deyil, həm də təhlükəsiz ödəniş mexanizmlərinin, hüquqi tənzimləmənin, rəqəmsal savadlılığın və istehlakçı hüquqlarının qorunması sisteminin səmərəliliyindən asılıdır.