ӘЛЕМДЕГІ ҚАЛА АУАСЫНЫҢ ТАЗАРТУҒА ОРЫНДАЛЫП ЖАТҚАН ЖОБАЛАР - Тажмуратова Асыл Алдановна; Жанбиров Жумажан Гинаятович (Progress in Science, 2023)
Ауаның ластануы бүкіл әлемде үлкен қауіп төндіреді: қалалар қоршаған ортаға да, адамдардың денсаулығына да зиян келтіретін түтінмен және қауіпті шығарындылармен тұншығып жатыр [1]. Мысалы еліміздің мамандары осы жылдың 1-7 наурызы аралығында еліміздің ірі қалаларында атмосфералық ауаның сапасын өлшеді. Осы кезеңде келесі көрсеткіштер тіркелді [2]: Нұр-Сұлтанда рұқсат етілген шекті шоғырланудан 786 есе асып түсті, қаланың ауасы Байтұрсынов көшесінің аудандарында барынша ластанған;. Алматыда 367 рет ШЖК асып кеткені тіркелді, қаланың ауасы Түрксіб ауданында барынша ластанған;. Атырауда рұқсат етілген шекті концентрациядан асып кетудің 42 жағдайы тіркелді, Сырдария көшесі, 3-үй ауданында ауа барынша ластанған;. Қарағандыда рұқсат етілген шекті шоғырланудан асқан 809 жағдай тіркелді, қаланың ауасы 3-ші Кочегарка (Пришахтинск) көшесі ауданында барынша ластанған;. Жезқазғанда шекті рұқсат етілген концентрациядан асып кетудің 178 жағдайы тіркелді, қаланың ауасы М. Жәмила көшесі, 4В үй аудандарында барынша ластанған;. Өскеменде рұқсат етілген шекті концентрациядан асып кетудің 16 жағдайы тіркелді, қаланың ауасы Санкт-Петербург Коммунарлары көшесі ауданында барынша ластанған;. Павлодарда шекті рұқсат етілген шоғырланудың үш жағдайы тіркелді, қаланың ауасы Қаз көшесі ауданында барынша ластанған. Ақиқат;. Шымкентте рұқсат етілген шекті концентрациядан асып кетудің 98 жағдайы тіркелді, қаланың ауасы Нұрсат шағынауданының ауданында барынша ластанған;. Ақтөбеде рұқсат етілген шекті концентрациядан асып кетудің 30 жағдайы тіркелді, қаланың ауасы Рысқұлов көшесі ауданында барынша ластанған;. Қызылордада рұқсат етілген шекті концентрациядан асып кетудің 10 жағдайы тіркелді, қаланың ауасы Берденов көшесі ауданында барынша ластанған. Осы заманауи күрделі мәселелерге сәйкес «Логистика және Көлік академиясында» «Қала логистикасы мәселелерімен ауасының ластануының алдын алу» тақырыбына ынталы ғылыми жоба орындалуда. Зерттеу барысында аталған мәселе бүкіл әлемдік деңгейдегі ірі және күрделі мәселе екеніне көз жеткіздік. Осы тұрғыда басқа мемлекеттердегі қолданыстағы және зерттеу сатысындағы іс-шараларға талдау жасалды.